W czasopiśmie Quaternary Science Reviews ukazał się nowy artykuł, którego pierwszym autorem jest Sambor Czerwiński. Autorzy wykazują, że długoterminowe zmiany hydrologiczne torfowisk w zachodniej Polsce były ściśle powiązane z historycznymi zmianami użytkowania terenu. Na podstawie wysokorozdzielczych danych paleośrodowiskowych oraz źródeł historycznych zrekonstruowali niemal 1000 lat interakcji między człowiekiem a środowiskiem, które zapisały się w torfowisku Święte.
Wyniki wskazują, że średniowieczna intensyfikacja działalności cystersów, obejmująca wylesienia, rozwój rolnictwa i modyfikacje zlewni, doprowadziła do trwałych zaburzeń lokalnego reżimu hydrologicznego oraz przejścia torfowiska niskiego w torfowisko wysokie już ponad 600 lat temu. Zmiany te zapoczątkowały długotrwały proces przekształceń ekosystemu, który wyraźnie poprzedza nowożytne i industrialne formy presji antropogenicznej.
Badania pokazują, że już średniowieczne systemy użytkowania terenu mogły inicjować trwałe zmiany funkcjonowania torfowisk, determinujące ich dalszą ewolucję niezależnie od późniejszego wpływu człowieka.
Czerwiński S., Kołaczek P., Guzowski P., Gałka M., Karpińska-Kołaczek M., Marcisz K., Izdebski A., Pilloix M., Lamentowicz M., 2026, The Cistercians as forerunners of the Anthropocene: a multi-proxy paleoecological study from western Poland. Quat. Sci. Rev. 375, 109779. https://doi.org/10.1016/j.quascirev.2025.109779 LINK